Baleinen zijn een veerkrachtige stof van walvisbaarden. Walvis baleinen zijn smalle, flexibele staven die vroeger gebruikt werden ter ondersteuning van met name korsetten, bustiers en bepaalde soorten lingerie, maar ook voor paraplu’s. Deze staven werden vroeger probleemloos van walvisbaleinen gehaald (uit het skelet van walvissen). Iets wat nu natuurlijk ondenkbaar is! Tegenwoordig wordt dit van kunststof gemaakt en dat is maar goed ook!
Baleinen, erg gangbaar in de late middeleeuwen
In kledingstukken werden baleinen in stroken genaaid langs de naden of geplaatst in speciale baleintunnels voor de gewenste vorm en structuur. Het idee was om de taille te accentueren, de buste te ondersteunen, of om een strakker silhouet te creëren.
Het gebruik van baleinen in kleding dateert al uit de middeleeuwen, maar het werd vooral populair in de 16e tot 19e eeuw, toen korsetten een echt een belangrijk onderdeel werden van damesmode.
Pagekapsels jaren 20. Erg mooi, ik kan er niets anders van maken. Het onderste kapsel is een watergolf kapsel
Het pagekapsel, dé boblijn uit de jaren 20!
Allemaal dezelfde namen voor hetzelfde soort kapsel: het ‘page-koppie’ (pagekapsel) is ontstaan in de jaren 20 van de vorige eeuw, precies: de roaring twenties! Het bobkapsel is wat meer recht-toe-recht-aan en was in de jaren 80 en vroege jaren 90 erg populair.
Wat is een pagekapsel?
Het pagekapsel (jongenskapsel, ook wel bubikopf) was écht een jaren-20 hype; de vrouw wilde niet langer het schattige poppetje zijn en werd wat ‘jongensachtiger’ door zelfs in de late jaren 20 voor extra kort te gaan en de borsten minder te tonen, platter te drukken, tot zelfs operatief verwijderen…..
De term ‘normen en waarden’ wordt vaak gebruikt in de media en de politiek. We weten wel globaal waar het voor staat, namelijk hoe gedragen we ons, ‘wat hoort’ en wat niet? Maar wat is nu het verschil tussen normen en waarden zelf?
Wat is het verschil tussen normen en waarden?
Normen en waarden zijn eigenlijk ongeschreven regels (de norm) en zaken waar wij waarde aan hechten (waarden) die wij als maatschappij grotendeels delen met elkaar. Je zult zien dat de normen en waarden per land kunnen verschillen. Zo kennen wij als Nederlandse maatschappij soms lossere normen en waarden dan bijvoorbeeld in Duitsland. We zullen sneller door roodlicht fietsen of lopen, waar ‘de Duitser’ zich strikter aan regels wil houden; niet omdat het de norm is, maar omdat men daar waarde aan hecht; uit innerlijke motivatie dus.
Normen en waarden kunnen overigens verschillen tussen sub-culturen. Mensen uit de provincie kunnen net wat andere normen en waarden hebben dan inwoners uit de randstad bijvoorbeeld. Een goed voorbeeld is het geloof. Voor sommige gemeenschappen valt kerkbezoek en het geloof binnen de normen en waarden, bij andere groepen weer helemaal niet. Normen en waarden kunnen dus botsen met de normen en waarden van anderen.
Dit zijn normen:
De norm staat voor: ‘normaal‘, het zijn richtlijnen voor hoe we ons horen te gedragen, namelijk volgens de norm. De norm is bijvoorbeeld dat wij opstaan in het openbaar vervoer voor zwakkeren (ouderen, zwangere vrouwen etc), dit is dus een richtlijn. Houd je je hier niet aan, dan vertoon je gedrag buiten de norm. Maar jouw norm kan anders zijn dan die van een ander, of die van een hele groep mensen. Toch wordt een ‘norm’ als gemene deler beschouwd; dat wat de meeste mensen als normaal beschouwen wordt een norm.
Dit zijn waarden:
Waarden staat voor een ideaalbeeld, hoe zien we het graag in de maatschappij, maar ook binnen je sociale kring of leefgebied of woonwijk. Zijn alle voortuinen keurig aangeharkt en verzorgd, dan val je uit de toon met een verwaarloosde tuin. Buurtbewoners kunnen zich hieraan ergeren, want je doet niet mee met de tendens, de algehele normen en waarden van de gemeenschap. Het kan zijn dat je er geen waarde aan hecht, terwijl de meerderheid dat wel doet. Jouw waarden verschillen dan met die van de rest, wat conflicterende emoties kan opwekken bij zowel jouzelf als je buurtbewoners.
Over het algemeen zoeken mensen/ groepen elkaar op die over vrijwel dezelfde normen en waarden beschikken; gelijkgestemden dus.
Wat is het verschil tussen normen en waarden van vroeger en nu?
Andere normen dan vroeger:
Onze normen en waarden verschuiven naar mate we steeds meer te maken krijgen met bijvoorbeeld de technische vooruitgang. Nu vinden we het niet meer normaal dat er wasgoed uit het raam aan een rekje wordt opgehangen, terwijl dit vroeger in steden de norm was: normaal dus. Tegenwoordig wordt dit als verpaupering gezien, terwijl het vroeger heel gangbaar/ normaal was, maar ja: wasdrogers bestonden nog niet.
Andere waarden dan vroeger:
De ontkerkelijking is een goed voorbeeld van andere waarden: we hechten geen waarde meer aan de kerk, althans, dit geldt voor een grote groep Nederlanders. Vroeger was kerkbezoek de norm; ging je niet dan werd je met de nek aangekeken, totdat er een kentering kwam en de ontkerkelijking intrad. Tegenwoordig is kerkbezoek voor de massa niet meer de norm en worden kerkbezoekers soms meewarig aangekeken. Maar voor hen is kerkbezoek geen onderdeel van de norm, maar van hun waarde.
De mooiste poëziealbum versjes van vroeger ontdekken? Lees verder!
Op de basisschool hadden we er allemaal ééntje: het poëziealbum en dat was écht heel belangrijk! Iedereen moest er een gedicht in achterlaten en er iets moois van maken: natuurlijk met prachtige en grappige poeziëalbum versjes van vroeger! In dit item laten we je de mooiste poëzie album tekst, rijmpjes, gedichtjes zien en de geweldige poeziealbum versjes van vroeger! Maar hoe is de poëziealbum traditie ontstaan eigenlijk?
Zo herkenbaar deze poeziealbum plaatjes, en toch weer uniek!
Wat is de geschiedenis van het Poëziealbum?
Misschien had je het niet verwacht, maar het poëziealbum is een Duitse traditie, die zich pas later over Europa verspreidde. Het eerste poëziealbum dateert van ongeveer 1820 en werd oorspronkelijk door vrouwen -dames uit de hogere sociale klassen- gebezigd. Er stonden mooie of grappige poeziëalbum versjes en plaatjes in. Met vaak schuin op de pagina korte, grappige poëziealbum versjes als ’tip tap top, de datum staat op zijn kop’. Poëziealbum versjes van vroeger kennen dus echt een lange geschiedenis.
Poëziealbum versjes van vroeger: ‘Als je later een dametje bent’
Als je later een groot dametje bent,
met opgestoken krulletjes.
En allerlei mooie spulletjes,
een hoedje met pompoentjes,
en hoog gehakte schoentjes,
een japonnetje van zij,
ach denk dan ook eens aan mij!
Vroom poëziealbum versje, voor de brave, jongedame
Deze albums waren vaak luxueus vormgegeven en dienden als plekken om inspirerende gedichten, literaire citaten, tekeningen en persoonlijke boodschappen te verzamelen. Zo is het dus uiteindelijk gekomen, een traditie de we tot wel 1995 hebben aangehouden.
Poëziealbum versje van de schooljuf
Uit de hemel teder,
ziet de Here God
Op kind’ren neder.
Onthoud dat lieve ….
Luister naar Zijn stem.
Laat door niets je hind’ren,
om te gaan tot Hem.
Direct terug naar de jaren 70, mijn kindertijd, met dergelijke fantastische ansichtkaarten en poëziealbum plaatjes van vroeger!
Het poëziealbum begon in Duitsland, maar verspreide zich over Europa
Het poëziealbum was aanvankelijk gekoppeld aan het “meisjes onderwijs” (tja, vroeger kende we natuurlijk ook de huishoudschool), als een manier om poëzie en literatuur te bevorderen. Het werd gezien als educatie, om het schrijven, lezen en de “artistieke vaardigheden van jonge vrouwen te ontwikkelen”.
Versje van vroeger: ‘ik lag in mijn tuintje en sliep’
Ik lag in mijn tuintje en sliep.
Toen kwam er een engel die riep:
vlug, vlug, je moet ontwaken,
om voor ….. een versje te maken!
Dit heb ik toen snel gedaan,
waardoor onze vriendschap voor altijd zal voortbestaan!
Het beroemde ‘Zoals Doorn hoort bij Roosje’ poëziealbum gedicht, hij kwam in ieder poëziealbum wel een keer voor!
Dit idee van het bijhouden van een album voor poëzie begon al snel populair te worden in andere Europese landen, zoals in Nederland, waar het snel bijzonder geliefd werd onder meisjes en jonge vrouwen, en dat tot wel 1990.
Poëziealbum versjes van vroeger: ‘Vergeet mij niet!’
Ik vond een heel mooi bloempje.
Hoe ik het noemen zal?
Ik vond het in de duinen,
ik zocht het overal.
Het lag zo half verdwenen,
verdwenen in het riet
Het was of het wou zeggen:
Vergeet mij niet!
Poëziealbum versjes oma, uit 1983
In Nederland bloeide de cultuur van het poëziealbum op in de late 19e en vroege 20e eeuw. Tijdens deze periode werden poëziealbums beschouwd als echt waardevolle bezittingen en vaak waren ze prachtig versierd met kanten randen, satijnen linten, bloemmotieven en andere decoraties.
Poëziealbum versje: ‘Klavertje van vieren’
Ik ga dit blad versieren,
met een klein schilderstuk.
Een klavertje van vieren,
men zegt ‘het brengt geluk!’
En als het geluk niet komen wil?
Dan sla je even snel,
je album hierbij open,
dan komt het zeker wel!
Typisch blad uit een poeziealbum, met rijmpjes en plaatjes!
Meisjes zouden hun vrienden, familieleden en leraren vragen om bijdragen te leveren in hun albums; iets wat zij tot ver in de 20e eeuw hebben gedaan. Erg populair ware vrome versjes, of grappige poëziealbum plaatjes en versjes.
Poëziealbum versje: ‘Haantje en Hennetje’
Een haantje en een hennetje.
Een potlood en een pennetje.
Die horen bij elkaar.
En jij en je vriendje,
die vormen ook een paar.
Grappige, leuke poëziealbum versjes van vroeger!
Deze bijdragen bestonden uit persoonlijke rijmpjes, gedichten, handgeschreven boodschappen, tekeningen en soms zelfs kleine kunstwerken; zó schattig en zó nostalgisch ondertussen. Daarom deel ik deze graag met liefhebbers op Huishoudwiki.nl in de rubriek Nostalgie!
Poëziealbum versjes van vroeger: ‘Ik droomde dat we vleugeltjes kregen’
Ik droomde dat we vleugeltjes kregen,
is dat niet spannend zeg?
En ’s morgens om kwart voor negen,
vlogen we samen weg.
We wuifden naar het schoolgebouw,
en iedereen stond paf.
Maar oh wat jammer nou,
toen liep de wekker af!
Poeziealbum plaatje en gedichtje, geplaatst door mijn vader
Het poëziealbum veranderde door de jaren heen van een literair gehalte naar rijmpjes en gedichtjes, met als hoofddoel om herinneringen aan vriendschappen en speciale momenten te bewaren, en elkaar vooral te vertellen altijd héél lief, braaf en vroom te zijn.
Het poëziealbum versje: ‘Bevriend met kleine dingen’
Wees bevriend met kleine dingen.
Met een vlindertje dat stoeit.
Met de vogeltjes die zingen.
Met een kleine bloem die bloeit.
Met de heldere regendruppels.
Met een beetje zonneschijn.
Wees bevriend met klein dingen,
en je zult heel gelukkig zijn!
Poëziealbum plaatjes met gedicht
Hoewel het poëziealbum steeds minder populair werd, heeft het een nostalgische en emotionele waarde behouden voor de vele vrouwen die ze hebben bewaard vanuit hun jeugd. Hier zie je mooie poëziealbum plaatjes die we vroeger uitkozen!
Mooi poëziealbum versje van vroeger: ‘Vergeet mij niet!’
Wat vlug! zei de mug.
Erg stoer, zei de boer.
Da’s recht! zei de knecht.
Wat mooi! zei de vlooi.
Wat lang! zei de slang.
’t Is fraai! zei de haai.
Maar ik, ik zeg dit alles niet.
Ik zeg alleen: vergeet mij niet!
Populaire dierenplaatjes uit het poeziealbum van vroeger
Tegenwoordig worden poëziealbums soms nog steeds gebruikt; uiteraard niet om aan elkaar uit te lenen voor het schrijven van versjes, maar puur om terug te lezen en als verzamelobject. Zo zijn zelfs poëziealbumplaatjes gewoon nog hartstikke populair.
Poëziealbum versjes van vroeger: ‘Het viooltje en de lelie’
Een viooltje en een lelie,
die stonden langs een pad.
De storm kwam opgestoken.
En sloeg hen beiden plat.
De lelie is gebroken,
maar het viooltje niet.
Denk er dus maar vaak aan:
De grootheid doet het niet!
Typisch poëziealbum versje oma. Ouderwets poëziealbum gedichtje en plaatjesGrappige, leuke poëziealbum versjes van vroeger!
Foto’s van vroeger, in de tijd dat de huishoudschool nog bestond. Kleding maken en sokken breien, onder begeleiding van een handwerkjuffrouw. Bron (offline): Toevluchtsoord (Groningen) 1930.
Hoe anders was Nederland vroeger, een tijd om soms even naar terug te verlangen -buiten ww2 natuurlijk. De maatschappelijke kwesties van nu speelden toen niet tot nauwelijks. En wie had er ooit van “internet” gehoord?! Of kunnen bevroeden dat er zoiets dergelijks zou komen? Jemig, wat was alles eenvoudig; op het saaie soms af. Voor de oorlogs Nederland, en de tijd die daarna kwam tot de jaren 70; we nemen even een terugblik in de tijd: naar de Nederlandse maatschappij van vroeger, met foto’s van vroeger!
Nederlandse foto’s van vroeger
Oude foto’s van vroeger leveren een bijzondere terugblik in het beeld van Nederland door de jaren heen. En met het verdwijnen van deze generaties is het zonde om deze oude foto’s van vroeger ook maar weg te kiepen; ze geven een completer beeld van onze geschiedenis; het Nederland van vroeger!
Foto’s van vroeger: Wasgoed uit het raam laten drogen, jaren 30. Bron: Toevluchtsoord (Groningen)Ook toen waren er al kermissen! Kermis rond 1900, hartje Groningen. Bron: Toevluchtsoord (Groningen). Foto’s van vroegerSchool 1940: Kinderen op school, rond 1940. Foto’s van vroeger: S.v.d.EntPraalwagen eind jaren 50 tijdens dorpsfeest (locatie: Berkel en Rodenrijs). Foto’s van vroeger, met mijn vader op een Fiat BIS tractor. Foto: S.v.d.EntWasbak voor kinderen vroeger, begin jaren 60. Bron: Toevluchtsoord (Groningen)Zeeijs 1963, foto’s van vroeger: De beruchte winter 1963, locatie: de pier van Scheveningen 1963. Er was zeeijs in de winter van 1962/ 1963! Het was zó koud in 1963 dat de zee aan de kust bevroren raakte. De hel van 63 vond plaats, refererend aan de Elfstedentocht, het vroor namelijk 3 maanden lang iedere dag (dec, jan, feb). Foto: S.v.d.EntFanfare jaren 60: De dorpsfanfare trok uit bij speciale gelegenheden, zoals Koninginnedag! Nederland in de jaren 60. Foto: S.v.d.EntTypische kinderwagen uit de jaren 60. Foto’s van vroeger: S.v.d.EntKinderfoto uit de jaren 60, kind speelt met wasknijper: er waren natuurlijk nog geen wasdrogers in die tijd! Foto: S.v.d.EntSpeelgoed jaren 60: Zo zag een driewielfiets eruit in de jaren 60! Foto: S.v.d.EntEchtpaar in de jaren 60. Zo eenvoudig was de mens en het straatbeeld! Gordijnen hingen in die tijd tot zo’n 40 cm boven het raamkozijn: lekker oubollig! Foto: S.v.d.EntSpelen in een kikkerbadje zag er rond 1972 zo uit! Die goeie ouwe tijd; dit ben ikzelf namelijk ;-). Foto: S.v.d.EntSinterklaasfeest jaren 70: Begin jaren 70, hét moment van het jaar, want Sint Nicolaas kwam langs op school! Foto: S.v.d.EntJaren 70 foto’s van vroeger: Kinderen en hun ouders tijdens een uitje of happening van school, wat een heerlijke jaren 70 vibe, die kleding, die kapsels! Foto: S.v.d.EntKoninginnedag jaren 70: Spelletjes spelen tijdens Koninginnedag begin jaren 70, het hoorde er hélemaal bij! Denk aan bliklopen, zaklopen, op stelten lopen, knutselen. Een superdag! Foto: S.v.d.EntTrakteren op school, alle kinderen wachten keurig hun beurt af! Foto: S.v.d.EntJaren 70 schoolfoto, eindelijk in kleur! Eind jaren 70, dit droegen we toen! Foto: S.v.d.EntFoto’s van vroeger in de jaren 80. Kinderen in de jaren 80 (1980): keurige kids die poseren voor het winnen van een prijs. Wat een 80’s vibe! Op de achtergrond foto’s van Willem Alexander als kind! We lijken zo weggelopen uit de serie stranger things ;-). Foto: S.v.d.Ent
Boldoot en 4711 eau de Cologne waren jaren, en jarenlang hét merk voor eau de Cologne. Foto: S.v.d.Ent
Met eau de Cologne is iets speciaals aan de hand. 4711 en Boldoot zijn al zo oud als de weg naar Kralingen, en hadden vroeger veel meer betekenis dan alleen een geurwater. Het werd voor diverse zaken gebruikt. Eind 1700 (in 1794) is eau de Cologne ontwikkeld in Keulen door de familie Mühlens, die hun huisnummer “4711” (toebedeeld door de Franse bezetter) gebruikte als merknaam.
4711 eau de Cologne is vluchtig van geur
Eau de Cologne, ofwel Keuls water / water uit Keulen of in het Duits Kölnisch Wasser, is een geurwater. Het is dus geen eau de toilette of parfum. Iets wat een wereld van verschil maakt, want een geurwater is véél lichter en vluchtiger van geur. Van indringende parfums kun je hoofdpijn krijgen, terwijl 4711 eau de Cologne nu juist bekend staat als middel tegen hoofdpijn.
4711 eau de Cologne hoofdpijn middel: Ice Depper
Hét 4711 eau de Cologne hoofdpijn middel is de “Ice Depper” van 4711. Dit middel bevat menthol en verkoelt, verlicht en verkwikt (zonder brandend te zijn). De “Ice Depper” heeft een gaasje om de opening, via dit systeem kun je de 4711 eau de Cologne deppen. Heerlijk en verlichtend op je slaap, nek en voorhoofd bij hoofdpijn. Dit is hét 4711 eau de Cologne hoofdpijn middel.
Juist bij hoofdpijn zijn geuren als eau de toilet en parfum soms niet te verdragen; het verergerd de hoofdpijn. 4711 eau de Cologne werkt dan juist wel verfrissend – van oudsher.
Waar wordt eau de Cologne voor gebruikt?
Eau de Cologne is een geurwater wat in diverse culturen geliefd is en gebruikt wordt. In warmere landen, zoals in Turkije, gaat de fles eau de Cologne van hand tot hand en krijg je een tissue aangereikt tijdens bijvoorbeeld een langere busrit, om je gezicht te besprenkelen en op te frissen met eau de Cologne. Maar ook in vliegtuigen krijg je eau de cologne tissues (voorverpakte verfrissingsdoekjes) aangereikt om je handen en gezicht op te frissen.
Eau de Cologne wordt gebruikt voor:
Het opfrissen en reinigen van handen en gezicht
Vuil en zweet van je voorhoofd te verwijderen
Om lekker te ruiken, zonder een overdadige geur om je heen
Het werd voor- en tijdens de heerschappij van Napoleon zelfs gedronken; men zag het als een wondermiddel tegen van alles en nog wat; bij verkoudheden, ontstekingen e.d.
In die tijd, rond 1800, was eau de Cologne geen geurwater, maar een middel wat je innam. Pas toen Napoleon de receptuur wilde afdwingen, werd eau de Cologne omgedoopt tot geurwater – zodat Napoleon er geen grip op kon krijgen.
Drinken van eau de Cologne is iets wat we je zeer afraden, het bevat maar liefst 85% alcohol.
Waar is Boldoot nog te koop? Helaas moeten we je teleurstellen, want het Nederlandse Boldoot bestaat niet langer en is dus nergens meer te koop. Maar niet getreurd, want 4711 eau de Cologne is wel gewoon overal bij de drogist te koop; een gelijkwaardig merk met een nog langere geschiedenis dan Boldoot. Je kunt 4711 eau de Cologne in flesjes kopen, maar ook in voorverpakte tissues of in spray flesjes.
Oké, we speelden met barbie’s, bromtollen, de poppenwagen, punniken, rolschaatsen, op de skippybal, knikkeren, springtouwen, make-up poppen, maar wat lazen wij meiden in de jaren 80? Zoals alle kinderen las je natuurlijk Suske & Wiske’s: logisch, maar er waren ook echte meidentijdschriften, die nu nog steeds bestaan. Zoals de razendpopulaire Tina. Tina en Debbie boeken (en Penny, hét ponny/paarden blad!), dat wilde je lezen!
Meisjesbladen jaren 80, dit lazen we!
Kon jij ook niet wachten tot het weer vrijdagmiddag was en de Tina op de deurmat plofte?! Iedere week keek je uit naar de nieuwe ‘cliffhangers’ van de vele verhalen die door elkaar heen liepen. Peggy, Noortje, Maartje, Douwe Dabbert; je kent ze vast nog wel, maar ook kostschooldrama’s en balletverhalen; géweldig!
Legendarische meisjestijdschriften van vroeger
Hoe gaaf: een Tina meisjestijdschrift uit 1976 maar liefst! (en ik heb ze nóg ouder!).Een oude Tina uit 1980! Lijkt dit oud, check dan de andere! Uit mijn collectie.Meidenblad Tina uit de jaren 80. Halverwege de jaren 80, zo rond 1984, kreeg Tina een moderner jasje. De cover bestond niet langer uit een geschilderd vrouwenportret, maar uit echte foto’s; een hele andere stijl plots. Eveneens uit mijn collectie.De Yes kwam in de jaren 80. Hét alternatief voor jonge meiden die Tina inmiddels ontgroeid waren. Zo bestond er ook het meidenblad ‘Club’ en ‘Anita’. Deze Yes komt uit mijn oude collectie.
Suske en Wiske!
Suske en Wiske, wij hadden bijna de hele collectie thuis vanaf de jaren 70! De onvergetelijke Lambik en Jerom .. en natuurlijk Sidonia, die bij stress in een plank veranderde! 😉 Suske en Wiske zijn zelfs eind jaren 70 nog een tijdje op televisie geweest. Getekend en geschreven door de legendarische Willy Vandersteen.
Soms kom je ineens zomaar wat oud speelgoed van jezelf tegen van lang, lang geleden. In mijn geval van de vroege, tot mid-jaren 70. En wie herkent het niet!
Speelgoed uit de jaren 70
De film ‘Barbie’ mag dan een flinterdun verhaal kennen, maar ohw, wat geweldig, die hele barbie sfeer! Toppunt van herkenning: de Barbie meubels, het Barbie bed, de Barbie kleding, en natuurlijk het verknipte Barbie haar (en make-up)! En precies zoals het was: met een Barbie pop speel je geen ‘moedertje’, ze is er om mooi gemaakt te worden, gave kleding aan te trekken, net als de mega populaire Fleur destijds. Ja, je hart gaat er sneller weer even van kloppen: wat een herinneringen. En we lazen massaal de Tina natuurlijk!
Maar ook speelden we met ….
Ken je deze nog?
Het vogel-waterfluitje, simpel maar super leuk speelgoed uit de jaren 70. Je vult hem half met water, waardoor een levensecht zangvogel effect ontstaat als je erop fluit. Foto: SvdEntDit soort ansichtkaarten, met een Spaanse vrouw in een gehaakte jurk, waren mateloos populair! Foto: S.v.d.EntWelk meisje was niet in haar vrije tijd aan het punniken in de jaren 70?! Foto: SvdEnt
Het 5 gulden bankbiljet, een vijfje, is natuurlijk zéér herkenbaar en iconisch. Het 5 gulden biljet op deze foto is afkomstig uit 1973 en had de beeltenis van dichter Joost van den Vondel op de voorzijde.
Wanneer kwam de 5 gulden munt?
5 Gulden munt vanaf wanneer kwam ‘ie in de jaren 80? Vanaf 1987, werd het 5 gulden biljet lieverlee vervangen door de 5 guldenmunt. Dat was even wennen, maar ook wel handig in de praktijk. De 5 guldenmunt was een lekkere stevige, compacte, koperkleurige munt. De 5 guldenmunt op de afbeelding is één van de laatst geslagen gulden munten, want hij is afkomstig uit het jaar 2000, dus 2 jaar voor de invoering van de euro. Dit is dus bij mijn weten de laatst nieuwe druk van de 5 guldenmunt.
De compacte 5 guldenmunt, afkomstig uit het jaar 2000
Op een rij: 5 gulden, een rijksdaalder en 1 gulden, zo zagen zij er uit
Weetje nog, de bijnamen die onze guldens kregen? Nee? Nou, dan nemen we ze nog even met je door! Want hoe noemden we ook alweer het munt- en papiergeld in de guldentijd?
Bijnamen van guldens: hoe noemden we ….
Gulden biljetten bijnamen en die van muntgeld:
1 centbijnaam: hij raakte echt uit de gratie in de jaren 70, er is geen bijnaam voor
5 centbijnaam: dit was natuurlijk de befaamde stuiver
10 cent bijnaam: tja, dat heette natuurlijk een dubbeltje, of een duppie
25 cent bijnaam: een kwartje
1 gulden bijnaam: een piek (ik heb ‘geen piek opzak’ – ik heb geen geld opzak)
25 gulden bijnaam: was een ‘geeltje‘ (naar het oorspronkelijke gele biljet uit 1861)
50 gulden bijnaam: (dit biljet was daadwerkelijk geel!) had geen bijnaam
100 gulden bijnaam: een meier en later ook nog ‘een snip‘ (naar de watervogel die erop stond).
250 gulden bijnaam: een vuurtoren (naar de afbeelding)
1000 gulden bijnaam: een rug; afkomstig van ‘een rooie rug‘ / ‘een rode rug‘ (naar de rode achterzijde van het oorspronkelijke biljet)
Hoeveel is een ton in geld?
Een ton in geld staat voor 100.000 (euro of gulden).
Wat betekent gulden?
Gulden betekenis: Gulden betekent ‘gouden’. De eerste gouden/gulden dateert uit 1252 en werd Florijn genoemd, naar de lelie in het stadswapen van Florence (Italië), waar de munt werd geslagen. Het duurde nog ruim een eeuw voordat de Florijn echt in omloop kwam.
Hfl. betekenis: Hollandse Florijn. Iedereen uit het guldentijdperk weet dat prijzen meestal in Fl. of Hfl. werden aangeduid. Dit staat natuurlijk voor de Florijn.
Fl betekent: Florijn
NLG betekent: Nederlandse gulden
Op een rij: de stuiver, het kwartje en een dubbeltje
Gezegden over geld
Het muntgeld van guldens, ook wel aangeduid als Hfl. (Hollandse Florijn) kende diverse gezegden en uitdrukkingen, die we vandaag de dag nog steeds gebruiken:
Wie voor een dubbeltje geboren is, wordt nooit een kwartje. Niet zo’n leuke uitdrukking, want het betekent dat je nooit jouw afkomst zal ontstijgen. Je blijft ‘een dubbeltje’ en wordt niets hogers waard dan dat.
Voor een dubbeltje op de eerste rang willen zitten. Dit betekent dat je voor slechts een dubbeltje, wat weinig waarde kent, het beste wilt krijgen. Bijvoorbeeld de eerste rang (ring) in een theater. Je bent dus inhalig, krenterig.
Iets kost een ‘grijpstuiver’. Iets is spotgoedkoop, kost bijna niets.
Geen cent te makken. Je bezit werkelijk niets, je hebt geen cent te makken
Elk dubbeltje op zijn kant draaien. Noodgedwongen leef je erg zuinig en geef je niet zomaar zelfs kleingeld uit; alle uitgaven overdenk je eerst.
De eerste klap is een daalder waard. Een daalder was ca. 1,5 gulden. De eerste poging is het belangrijkste; dus zorg dat je als eerste (toe)slaat.
Geen stuiver waard. Iets is waardeloos, het is niet eens een stuiver waard!
Geen cent voor geven. Iets is volstrekt waardeloos, zelfs een cent zou nog te duur zijn.
Voor geen cent te vertrouwen. Iemand of iets is volstrekt onbetrouwbaar.
Ouderwetse kassa uit grutterszaak. Foto: S.v.d. EntEn hier is ‘ie dan, de stuiver, met de beeltenis van oud koningin Juliana.
